Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Hai, ngày 20/05/2019 11:44 AM (GMT+7)

Luật số nhỏ

Luật số nhỏ nói đến tâm lý của con người có khuynh hướng phóng đại khả năng đối mặt với tiêu cực, dù xác suất xảy ra điều đó rất thấp.

Tôi có cô học trò là chuyên viên tư vấn giáo dục kỹ năng tư duy cho trẻ và cuối tuần rồi tôi đồng ý cho cô ấy phỏng vấn với tư cách là một phụ huynh. Câu hỏi đặt ra cho tôi là:

- Trong 12 năm học phổ thông, theo chị điều gì là có ích cho công việc thực tế sau này?

Không phải suy nghĩ lâu, tôi trả lời:

- Những thất bại

Cô ấy hỏi tiếp, có vẻ hơi ngạc nhiên với câu trả lời này

- Cụ thể là gì ạ?

- Những lần bị điểm thấp, thậm chí 0 điểm, những lúc không thuộc bài, những câu phát biểu ngớ ngẩn bị bạn bè cười nhạo, những vấp ngã trong tình cảm…

Nói đến đây tôi bất chợt nghĩ các em học sinh ngày nay sẽ đối mặt với thất bại trong những bước chân đầu đời như thế nào, khi mà chúng ta - những người lớn đang nỗ lực giúp các em tránh khỏi phải vấp ngã hết mức có thể. Từ học thêm, chạy điểm, bảo bọc kín kẽ trong môi trường gia đình với một loạt các quy định, cấm đoán nhằm ngăn chúng tiếp xúc với xã hội bên ngoài vốn được cho là rất nguy hiểm.

Luật số nhỏ - 1

Cơn mưa đầu mùa đem theo cảm giác ướt lạnh len vào từng lớp áo nhắc tôi nhớ đến tiếng ve sầu kêu rả rích trên những cành cây, đến bản giao hưởng thiên nhiên do đám côn trùng hòa tấu trong bãi cỏ xanh mướt, đến đàn gà con ríu rít chạy theo chân gà mẹ và dành giật nhau từng con giun được mớm.

Mùa hè trong tuổi thơ tôi là những cánh diều bay chấp chới trên nền trời xanh với những đám mây trôi bềnh bồng như tảng bông trắng, là nụ cười hồn nhiên rong chơi giữa buổi trưa nắng gắt cùng làn da ngăm đen và mái tóc khét, là đòn roi của ngoại trong những lần ham chơi về muộn, là những đêm nước mắt thấm ướt gối khi nếm trải cảm giác nhớ mẹ, nhớ ba. Tất cả trải nghiệm ấy như những gia vị hòa quyện với nhau tạo nên một lớp học sinh động của người thầy “tạo hóa”, giúp tôi có thêm kỹ năng sống và trưởng thành trong tư duy một cách tự nhiên nhất.

Tôi nhớ đến câu hỏi phản biện được đặt ra trong buổi bảo vệ luận văn thạc sỹ của một sinh viên, đó là: “Kỹ năng sống nên được dạy trong nhà trường, tại lớp học hay bên ngoài thực tế cuộc sống?”.

Cách đây hai mươi năm, đây không phải vấn đề băn khoăn của xã hội Việt Nam. Thế hệ 7x hay 8x, bất kể xuất thân gia đình giàu hay nghèo đều có điều kiện tham gia các chương trình đào tạo kỹ năng sống thông qua những trải nghiệm ngoài đời thực. Nhưng ngày nay, những trải nghiệm đó đang trở nên xa xỉ hơn khi những gia đình giàu có mới đủ điều kiện cho con em họ tham gia vào những khóa học, hội trại được tổ chức bởi các trung tâm, tổ chức uy tín, theo giáo trình chuẩn quốc tế.

Điều gì khiến cho cơ hội được tiếp cận, hòa nhập xã hội của trẻ em Việt Nam ngày càng giảm đi? Có phải do thế giới đang ngày càng trở nên nguy hiểm với đầy rẫy những tệ nạn, những cạm bẫy luôn rình rập, sẵn sàng gây hại cho con em chúng ta?

Trong kinh tế học hành vi có một khái niệm khá hay lý giải tư duy sợ hãi này của con người, đó là “luật số nhỏ”. Luật số nhỏ nói đến tâm lý của con người có khuynh hướng phóng đại khả năng đối mặt với tiêu cực, dù xác suất xảy ra điều đó rất thấp. Ví dụ như xác suất xảy ra tai nạn ngành hàng không là thấp hơn rất nhiều so với các phương tiện giao thông khác. Tuy nhiên, khi nghe tin tức về máy bay rơi thì con người ta sẽ có cảm giác sợ hãi do mức độ tang thương của tai nạn này và có khuynh hướng quy kết rủi ro xảy ra tại nạn hàng không là rất cao.

Luật số nhỏ - 2

Sự phát triển công nghệ thông tin kéo theo hiện tượng bùng nổ của các phương tiện truyền thông đại chúng. Thế giới của chúng ta ngày càng phẳng hơn, tốc độ truyền dẫn thông tin giữa các quốc gia ngày càng nhanh. Trong vô vàn những thông tin được lưu truyền hàng ngày, những thông tin về các tệ nạn giết người, bắt cóc, ấu dâm… dễ đập vào mắt và gây ấn tượng mạnh mẽ hơn, khiến chúng ta rơi vào tâm trạng sợ hãi, tự vẽ ra trước mắt mình viễn cảnh về một thế giới tồi tệ và đầy nguy hiểm.

Tác động của luật số bé khiến người lớn trong các gia đình chỉ muốn nhốt con em mình trong nhà, ít tiếp xúc với xã hội bên ngoài nhất có thể để tránh rủi ro. Và như vậy là chúng ta đã vô tình tước đoạt quyền được học tập kỹ năng sống của các em, điều mà thế hệ chúng ta đã từng được hưởng.

Một trong những sứ mệnh quan trọng của giáo dục đó là tăng sức đề kháng cho các em học sinh, giúp chúng có kỹ năng đối mặt với những thách thức, những khó khăn trong cuộc sống thực, có tư duy trưởng thành. Từ đó mới có khả năng tạo ra những giá trị mới, hữu ích cho thế giới và có được một cuộc đời hạnh phúc đúng nghĩa. Muốn làm được sứ mệnh này, giáo dục dứt khoát không thể xa rời thực tế.

Một nền giáo dục phát triển phải có khả năng gắn liền với cuộc sống. Việc tạo rào cản ngăn trẻ đến với thế giới bên ngoài hay can thiệp, bẻ gẫy bản chất của cuộc sống là phản giáo dục, khó đem lại một tương lai tốt cho con em chúng ta.

Không thể phủ nhận rằng thế giới chúng ta đang chứng kiến rất nhiều bước ngoặt phát triển đòi hỏi phải có sự điều chỉnh trong hoạt động giáo dục trẻ. Việc biết nhiều thông tin tiêu cực không phải là để chúng ta cảm thấy sợ hãi và có những can thiệp quá mức nhưng nên xem đây là động lực để nhà trường và phụ huynh cùng tự nâng cao chất lượng giáo dục. Thầy cô và phụ huynh nên chủ động tự trang bị cho bản thân kiến thức về kỹ năng sống và tư duy bắt kịp với những thay đổi của xã hội để có thể trở thành người đồng hành khôn ngoan của con trẻ. Làm cha mẹ trong thời đại có nhiều biến động sẽ vô cùng khó khăn nhưng không kém phần thú vị.

Luật số nhỏ - 3

Một mùa hè nữa sắp bắt đầu, trong khi học sinh đang chuyên tâm chuẩn bị cho kỳ thi cuối năm học thì các bậc phụ huynh cũng nên có kế hoạch thiết kế một lớp học kỹ năng sống với những hoạt động trải nghiệm thực tế thú vị cho kỳ nghỉ dài sắp tới của các em. Những bậc cha mẹ thông minh và bản lĩnh hãy mạnh dạn mở toang cánh cửa và nắm tay con cái chúng ta cùng bước chân vào thế giới, hòa nhập xã hội để có được những va chạm, những bài học thực tế quý giá.

Trần Hương Giang

Tin đọc nhiều

Mùa chinh chiến ấy Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn không hiểu vì sao người ta ít...
Nữ quyền hay nữ tính? Hai giới nam, nữ sinh ra khác biệt, vốn là để bổ trợ cho...
Bông hoa rừng giữa vườn hoa chớm nở Vượt qua khoảng cách địa lý, Sùng Thị Lan, cô gái dân tộc...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...