Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 31/05/2019 18:16 PM (GMT+7)

IQ hay EQ?

Nhân ngày quốc tế thiếu nhi, thay vì bao bọc bọn trẻ với những món quà đắt tiền, đẹp đẽ, nên chăng, cha mẹ hãy dành một phút để tự vấn, EQ hay IQ của con trẻ mới là thứ quan trọng hơn trong cuộc đời?

IQ hay EQ? - 1

Ai trong chúng ta cũng biết phi hành gia là một công việc đòi hỏi đỉnh cao trí tuệ. Hàng năm Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ NASA nhận hàng chục ngàn bộ hồ sơ từ các ứng viên được xem là xuất sắc lừng lẫy khắp các nơi gửi về. Nhưng số người được chọn chưa bao giờ quá 5 đầu ngón tay. Ngoài việc có kinh nghiệm ít nhất 1,000 giờ bay, nền tảng vững chắc và bề dày thành tích trong khoa học kỹ nghệ, sức khỏe cũng là yếu tố hàng đầu. Không phải ai cũng bản lĩnh, kiên cường, chịu đựng được mọi điều kiện yêu cầu của chương trình tập luyện đầy khó khổ.

Lisa Nowak là người phụ nữ hội tụ tất cả những yếu tố trên. Cô có bằng thạc sĩ về kỹ thuật hàng không, có bằng vật lý thiên văn hệ sau đại học của Học Viện Hải Quân Mỹ. Cô từng có 5 năm bay cho Hải quân Hoa Kỳ trên bầu trời Thái Bình Dương và năm 1996, cô là một trong 5 người trẻ tuổi xuất sắc khác được NASA chọn làm phi hành gia.

Rõ ràng, Lisa Nowak là một trong những “đỉnh của đỉnh”. Vậy mà năm 2007 cô dính vào một vụ tai nạn đời tư hết sức khủng khiếp. Khi biết người yêu của mình đang lén lút hẹn hò với người khác, từ Houston, Lisa mặc bỉm (để không phải đi toilet) lái xe ròng rã 15 giờ đồng hồ liên tục đến Florida. Mục đích duy nhất trong đầu cô: Đánh ghen bằng cách đột nhập vào xe ô tô, bắt cóc tình địch tại phi trường Orlando. Trong túi Lisa có nhiều dây nhợ, bao rác to, bình xịt hơi cay nhưng cô chưa kịp làm gì thì đã bị cảnh sát còng tay ngay tại hiện trường. Giấc mơ phi hành gia bao năm ấp ủ lập tức như bong bóng nước vỡ tan tành.

Trí tuệ cảm xúc (EQ) là khái niệm mà các nhà nghiên cứu đã đưa ra trong trường hợp này để giải thích tại sao những người cực kỳ thông minh (IQ cao) như Lisa Nowak có thể lại phạm những sai lầm tai hại trong cuộc sống như vậy. Các nhà nghiên cứu cho rằng Lisa có khả năng IQ cực cao nhưng EQ của cô có vấn đề.

Vậy EQ và IQ là gì? Nói nôm na, IQ là khả năng xử lý thông tin để đưa ra các quyết định đúng đắn trong cuộc sống trong khi EQ là khả năng của một người xử lý cảm xúc của bản thân và của những người chung quanh.

IQ hay EQ? - 2

Nhân ngày quốc tế thiếu nhi, thay vì làm điều chúng ta vẫn làm hàng năm - vây quanh, bao bọc bọn trẻ của chúng ta với những món quà đắt tiền, đẹp đẽ, nên chăng, cha mẹ hãy dành một phút để tự vấn, EQ hay IQ của con trẻ là thứ quan trọng hơn trong cuộc đời?

Khoa học đã chứng minh mỗi trẻ em được sinh ra với một độ thông minh về trí tuệ IQ nhất định (cái này không thay đổi được và bị ảnh hưởng lớn từ các yếu tố gene) nhưng độ thông minh về cảm xúc EQ lại là thứ có thể bị ảnh hưởng từ cách giáo dục, môi trường sống.

Người Mỹ hay nói vui, người cao IQ có thể giống như giáo sư đại học cái gì cũng biết, đọc thiên kinh vạn quyển nhưng đầu bù tóc rối, chẳng quan tâm áo nào đi với cà vạt nào và chả bao giờ có nhu cầu… đi tắm. Trong khi người cao EQ như cậu học trò tuổi teen dốt nát, tuy không biết đánh vần tên bạn ra sao nhưng biết cách dụ dỗ bạn, để bạn cởi luôn đôi giày Nike Air đang mang tặng cho cậu ấy.  

Xã hội chúng ta đang phát triển nhanh, trẻ con Việt Nam phần lớn thông minh, sáng láng, học hành giỏi giang. Các em được cha mẹ chăm bẵm, dinh dưỡng, giáo dục khá hơn, nhưng dường như chúng ta vẫn chưa biết cách để phát triển EQ của con em mình.

IQ hay EQ? - 3

Sau đây là vài ý tưởng nhỏ để các bậc phụ huynh cùng các con suy nghĩ và phát triển EQ. Mong sao mang lại chút trưởng thành, chín chắn trong tính cách của các em ngay từ khi còn trong vòng tay cha mẹ.

1. Thực hành nhận thức về cá nhân:

Thay vì suốt ngày để mặc con lên mạng, chơi điện tử, xem TV một cách vô thức, cha mẹ nên là người chịu trách nhiệm chính trong việc dạy các con hỏi những câu quan trọng như: Mình đang làm gì? Theo đuổi một đam mê nào đó, học một món gì đó mới. Đọc một thứ gì đó hay ho. Âm nhạc, nghệ thuật, thể thao, gì cũng được miễn là tránh hay giảm thiểu những thứ “mì ăn liền dễ dàng sẵn có" mà mạng xã hội đã tạo ra để dẫn dụ mình.

Các con nên biết tự hỏi: Mình đang cảm thấy gì (tại sao lúc nào minh cũng thất vọng về cuộc sống? Tại sao lúc nào cũng buồn cũng chán) ? Mình có vấn đề gì về cảm xúc (nếu có thì chia sẻ với ai, làm sao để không bị cảm giác đó lập lại. Phải làm sao?)

2. Hướng dẫn cảm xúc của mình:

Chúng ta nên dạy các con rằng, trên đời, chẳng có cảm xúc tốt, cũng chẳng có cảm xúc xấu. Xấu hay tốt nằm hết trong cách phản ứng của chúng ta trước những cảm xúc ấy. Ví dụ điển hình, cảm giác vui sướng khi làm được một thứ gì đó là cảm xúc nên được lan rộng nhưng nếu niềm vui của mình mà làm hại người khác thì tuyệt đối không đúng, không được dung dưỡng, cần sửa chữa. Bất kỳ cảm xúc nào gợi lên trong lòng mình, các con cần hướng dẫn chúng đi đúng hướng mới có thể tạo nên nguồn năng lượng tích cực.

3. Học cách thúc đẩy bản thân:

Nhiều người chờ nàng thơ đến mới làm thơ, chờ “hứng khởi” đến mới vẽ, đánh đàn, đọc sách. Còn lại là “lười" “làm biếng"... Kinh nghiệm bản thân tôi cho thấy, nếu bạn muốn viết một thứ gì đó mà không dám, cứ viết những thứ lăng quăng rồi trong quá trình viết, cái bạn muốn sẽ tự động gõ cửa tâm hồn bạn.

4. Nhận thức được cảm xúc của những người chung quanh:

Loài người là một động vật bầy đàn. Tính xã hội của chúng ta được xây dựng để giúp ta tồn tại nhưng những mối quan hệ có giá trị luôn phải dựa vào sự trung thực với nhau. Chỉ có sự chân thật mới tạo nên một mối quan hệ lành mạnh. Sự chân thật mới đem đến sự đồng cảm từ người khác và giúp các con gọi tên một cách chính xác nhất những khó khăn trong cuộc sống, từ đó nhận đựợc sự đồng cảm, giúp đỡ, hướng dẫn đúng đắn từ người lớn.

5. Lồng trí tuệ cảm xúc vào các giá trị sống:

Những năm 90 khi khái niệm EQ vừa mới ra đời, CEO và các nhà lãnh đạo của các tập đoàn lớn hồ hởi đem khái niệm này vào các tổ chức của họ, mục đích là làm sao để khuyến khích nhân viên làm việc giỏi hơn, tăng năng suất cao hơn. Các bậc bố mẹ thì khuyến khích con cái sử dụng EQ để thành công hơn trong cuộc sống.

Nhưng tựu trung lại, EQ không thể tồn tại và đem lại những giá trị sống nếu không đi đôi với các giá trị nhân bản mà chúng ta ấp ủ. Một công ty có thể có một ngài CEO tuyệt vời, nhưng nếu ngài dùng EQ của mình để xúi dục nhân viên làm hại người nghèo, hay sản xuất ra sản phẩm phá huỷ trái đất thì ngài CEO  đó có EQ cao để làm gì?

Một bà mẹ có EQ cao, có thể bỏ tiền thuê người dạy con thành thần đồng toán học, đoạt học bổng của Oxford, Harvard nhưng không dạy đứa trẻ những giá trị nhân văn. Đứa trẻ lớn lên nói dối, ăn cắp, đánh người, ích kỷ suốt ngày chỉ nghĩ đến bản thân, thì có EQ cao để làm gì?

Lisa Nowak, với tất cả sự thông minh đỉnh cao và chuyên môn tuyệt vời, tiếc thay, đã nuông chiều cảm xúc của chính mình và chấp nhận làm những điều sai trái.

IQ hay EQ? - 4

Điều chúng ta cần dạy thế hệ tiếp nối của mình là: Cảm xúc của loài người là thứ rất thông minh, nó sẽ đi theo những thứ mà trái tim chúng ta hướng đến. Vì vậy, để có sống cuộc sống mà ta thực sự muốn sống, trước tiên ta phải xác định rõ ràng những gì ta thực sự coi trọng. Bởi dù muốn dù không, từ trong vô thức, mọi năng lượng cảm xúc của ta sẽ được hướng đến cái mà tâm thức mình coi trọng.

Thực tế, hiểu rõ những giá trị mình xem trọng chính là kỹ năng thông minh nhất về mặt cảm xúc mà một đứa trẻ có thể phát triển. Và đó, chẳng phải là món quà đáng giá nhất mà bậc cha mẹ chúng ta có thể tặng con cái hay sao?

IQ hay EQ? - 5

Lâm Vân An

Tin đọc nhiều

Khiêu dâm thế nào thì phạt? Khái niệm pháp luật không có hoặc có mà bị mù mờ thì làm sao...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...
Tháng Bảy - Nước mắt người ở lại Các thiên thần xấu số đã ra đi ngay trong cái mùa mà cả...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...