Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Hai, ngày 24/02/2020 15:22 PM (GMT+7)

Giã từ khạc nhổ

Câu hỏi là những thay đổi này có thể trở thành một nếp văn hóa văn minh hay không?

Bài học Singapore

Ngày nay, Singapore được biết đến như một trong những quốc gia sạch nhất thế giới, nhưng ít ai biết rằng trong thời kì lập quốc, vệ sinh công cộng ở quốc đảo này đã từng là một vấn đề gây đau đầu: người dân có thể tự do khạc nhổ, vứt rác, ăn uống, gây tiếng ồn ở bất cứ nơi nào họ thích.

Giã từ khạc nhổ - 1

Khi đã thành văn hóa, người ta sẽ tự kiểm duyệt, tự điều chỉnh để hành xử văn minh ngay cả khi không có ai giám sát.

Theo lời kể của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu trong cuốn sách "Từ thế giới thứ ba vươn lên thứ nhất", người ta thấy quá trình đưa các cách hành xử văn minh nơi công cộng vào cuộc sống không hề dễ dàng: “Trong những năm 60, tôi đã khởi xướng một cuộc vận động chống khạc nhổ. Nhưng thậm chí trong những năm 80, một vài tài xế taxi vẫn khạc nhổ ra khỏi cửa sổ và một vài người vẫn khạc nhổ trong chợ và các trung tâm ăn uống. Tôi vẫn bền lòng và tiếp tục phổ biến thông báo vào các trường học và trên khắp phương tiện thông tin đại chúng rằng khạc nhổ sẽ làm lây lan dịch bệnh như ho lao chẳng hạn. Ngày nay chúng ta thấy rằng ít người khạc nhổ nơi công cộng.

Chúng tôi là một cộng đồng di cư, những người đã rời bỏ nơi chôn nhau cắt rốn của mình và chuẩn bị từ bỏ những hủ tục để tạo cuộc sống tốt hơn trên quê hương mới. Điều này cũng khích lệ tôi thay đổi những thói quen xấu khác… Chúng tôi đã phải làm việc cật lực để xóa bỏ việc vứt rác bừa bãi, những âm thanh ồn ào và thái độ thô lỗ, hướng dẫn người dân trở nên ý tứ và lịch sự hơn”.  

“Chúng tôi không được coi là một xã hội có học thức, có văn hóa nếu chúng tôi không xấu hổ để bắt đầu cố gắng trở thành một xã hội có học thức, có văn hóa trong thời gian ngắn nhất có thể”.

Tác động tích cực từ dịch viêm phổi do virus n-Covid gây nên

Rửa tay thường xuyên hơn, đeo khẩu trang, tránh nói ầm ĩ nơi công cộng, hạn chế khạc nhổ ngoài đường, tẩy chay những người có hành động thiếu văn minh nơi công cộng, tập thể dục, ăn uống cân bằng, ăn nhiều hoa quả…là những thay đổi tốt do nạn dịch viêm phổi do virus n-covid “vô tình gây ra.

Không chỉ là những thay đổi trong cuộc sống hàng ngày, nạn dịch cũng kéo theo những thay đổi trong công việc như các tòa nhà lớn bắt đầu trang bị nước khử trùng, dân công sở mang thức ăn tự chuẩn bị để an toàn hơn, mọi người giao tiếp giữ khoảng cách và đối tác thậm chí hạn chế bắt tay nhau. Các hành vi mất vệ sinh nơi công cộng bị bêu riếu, chỉ trích thậm chí tẩy chay ở mức độ chưa từng thấy.

Các cơ quan ban ngành chức năng cũng thay đổi cách truyền thông thông qua mạng xã hội để chiếm lại vị trí trong lòng công chúng.

Câu hỏi là những thay đổi này có thể trở thành một nếp văn hóa văn minh hay không? Quá trình tạo dựng văn hóa ứng xử đi từ thay đổi nhận thức, thay đổi thái độ đến thay đổi hành vi. Hành vi lặp đi lặp lại trong thời gian dài mới trở thành văn hóa. Khi đã thành văn hóa, người ta sẽ tự kiểm duyệt, tự điều chỉnh để hành xử văn minh ngay cả khi không có ai giám sát.

Có thể thấy điều này qua cách người dân Nhật Bản tuân thủ luật giao thông, người Singapore không ăn kẹo cao su ngoài đường, người Butan xếp hàng trong các bữa ăn tập thể, người dân các nước Tây Âu hành xử nơi công cộng… Để hành vi phù hợp trở thành văn hóa thì ngoài quy định pháp luật, giám sát và chấp hành nghiêm minh thì còn cần có thời gian để người dân hiểu và tự giác chấp hành. Quy định đưa ra có thể không được đón nhận thời gian đầu nhưng sau đó cùng với truyền thông và những ví dụ cụ thể, người dân sẽ hiểu rõ và đồng tình. Điều này đã xảy ra với quy định đội mũ bảo hiểm, luật an ninh mạng và gần đây nhất là Nghị định 100.

“Tính kiên trì và sức chịu đựng là những đức tính cần thiết để đánh đổ các thói xấu cũ: Người ta bước lên cây, giẫm lên cỏ, hái hoa, ăn cắp cây non hoặc dựng xe đạp hay xe gắn máy dựa lên những cây lớn hơn khiến chúng bị đổ.” - Ông Lý Quang Diệu từng chia sẻ về việc xây dựng nếp sống văn minh ở quốc đảo này.

Ở Việt Nam, điều cần thiết là sau dịch, cần tăng cường đào tạo cách hành xử văn minh công cộng ngay từ trường học, phạt hành chính thật mạnh các hành vi vi phạm và tăng cường truyền thông một cách thông minh thì văn hóa ứng xử văn minh hơn không phải là điều không thể.

Nguyễn Đình Thành

Tin đọc nhiều

Ngồi yên, rửa tay và... gõ những điều sạch sẽ Với những người may mắn được ở nhà để an toàn trong bão tố,...
Trăng tròn, trăng khuyết Tôi may mắn có những người thân rất thương yêu mình, nên...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...