Tháng 10, 2020
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 25/09/2020 08:26 AM (GMT+7)

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp

Số cá thể trong tự nhiên còn rất ít, khiến các nhà sinh vật học phải hành động để cứu loài chim biểu tượng nhất hành tinh.

Toàn thân được phủ lớp lông xám đen, bóng bẩy cùng đôi mắt sắc sảo, tinh anh, Đại bàng Harpy sở hữu một khuôn mặt hoa lệ với chùm lông trông như bím tóc vô cùng đặc trưng. Đây là loài chim đại bàng lớn nhất thế giới và luôn xuất hiện chễm chệ trong danh sách những loài chim ngoạn mục nhất hành tinh, đồng thời đứng đầu trong danh sách của những người sành về chim chóc. Tuy nhiên, ít ai biết được rằng, giống loài oai vệ như thế lại đang đứng trên bờ tuyệt chủng bởi môi trường sống ngày một bị hủy hoại.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 1

Đại bàng harpy mẹ đang bảo vệ con mình ở rừng Amzon thuộc Brazil. Con cái trưởng thành có thể nặng đến 11 kg, sở hữu móng vuốt to hơn những con gấu xám. Từ thập niên 1800, quy mô loài đã thu nhỏ, số lượng cá thể giảm đến 40%. Ảnh: Karine Aigner.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 2

Một khi đại bàng Harpy tìm được bạn đời, chúng sẽ ở cùng với nhau đến chết và dùng chung một tổ đến ít nhất là 30 năm. Ảnh: Karine Aigner.

Theo chân ông Everton Miranda - nhà sinh học người Brazil đã dành tình yêu cho thiên nhiên và tâm huyết của mình để lặn lội vào rừng Amazon cùng đồng đội để nghiên cứu về loài đại bàng Harpy. Không quản khó khăn, chông gai rình rập nơi rừng già hoang vu, đoàn thám hiểm muốn thu được những dữ liệu chi tiết nhất để tìm ra cách bảo tồn được giống loài quý giá.

Là loài săn mồi hạng cao của chuỗi thức ăn, đại bàng Harpy đóng một vai trò sinh thái quan trọng, giúp kiểm soát quần thể các loài săn mồi. Richard Watson, chủ tịch và giám đốc điều hành của Quỹ Peregrine, một tổ chức bảo tồn phi lợi nhuận dẫn đầu chương trình đại bàng, cho biết: “Nếu bảo tồn thành công đại bàng harpy, thì cũng như bảo tồn được hầu hết đa dạng sinh học trong hệ sinh thái nơi chúng sinh sống - Panama.”

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 3

Đại bàng Harpy sống chủ yếu ở rừng nhiệt đới Amazon, Nam Mỹ. Ảnh: Karine Aigner.

“Chúng đang biến mất”

Không ai biết chính xác được trong tự nhiên còn bao nhiêu cá thể đại bàng Harpy, chỉ chắc chắn điều duy nhất là số lượng chúng đang giảm dần. Theo số liệu ông Miranda cung cấp, trước năm 1800 loài này từng sống từ miền nam Mexico đến bắc Argentina, nhưng sau đó phạm vi sinh sống của chúng bị thu hẹp hơn 40% và chỉ còn tìm thấy ở Amazon.

Nguyên nhân của việc giảm sút cá thể chính là do nạn phá rừng khi con người muốn mở rộng quy mô trồng trọt, khai thác tài nguyên thiên nhiên. Ông Miranda tính toán rằng có tới 136 mẫu rừng bị san bằng mỗi giờ ở Amazon thuộc Brazil vào đầu năm 2020.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 4

SouthWild, một công ty du lịch sinh thái tại Brazil xây dựng một tòa tháp cao để du khách có thể xem tổ đại bàng Harpy và chim non mới nở, số tiền thu được sẽ tài trợ cho công việc nghiên cứu và bảo tồn môi trường sống của loài chim này. Ảnh: Karine Aigner.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 5

Loài đại bàng này có sải cánh tương đối ngắn, giúp chúng di chuyển dễ dàng trong rừng già. Bộ móng sắc bén và chắc chắn giúp chúng có thể vừa tóm một con lười trưởng thành trên cây, vừa bắt một con nai nhỏ đi dưới đất. Ảnh: Karine Aigner.

Từ năm 2004 đến năm 2012, Brazil giảm 83% tỷ lệ phá rừng tới 1.700 dặm vuông mỗi năm. Nhưng việc chặt phá rừng lại tăng trở lại khi chăn nuôi gia súc và trồng trọt đậu nành phát triển. Jair Bolsonaro, người trở thành tổng thống vào năm 2019, đã góp phần làm tăng 30% nạn phá rừng. Theo một số ước tính, 95% vụ phá rừng ngày nay là bất hợp pháp.

Những nỗ lực không ngừng

Miranda tin rằng tình trạng mất môi trường sống tràn lan có thể đối phó bằng cách cho người Brazil thấy rằng rừng nếu được duy trì có lợi hơn so với bị chặt phá, và với suy nghĩ đó, gần đây ông đã giúp khởi động một chương trình du lịch sinh thái sáng tạo nhằm khuyến khích chủ đất vệ đại bàng và môi trường sống cho động vật.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 6

Loài chim dũng mãnh nhất hành tinh nhưng số lượng cá thể sống trong tự nhiên còn rất ít. Ảnh: Karine Aigner.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 7

Nhà sinh vật học Everton Miranda đang lắng nghe tiếng của những con Harpy để đuổi theo tổ của chúng. Ảnh: Karine Aigner.

Tuy nhiên, việc nghiên cứu cũng gặp nhiều khó khăn khi số lượng tổ chim mà nhà sinh học tìm thấy là quá ít, thậm chí ông còn dán cả áp phích treo thưởng 100 đô cho ai phát hiện được tổ chim đại bàng Harpy. Cuộc tìm kiếm của ông đã đưa ông đến với những người thu mua hạt ở Brazil, những người đi khắp rừng để tìm những quả hạch bị rụng - nền tảng của một ngành công nghiệp bền vững.

Trước khi gặp Miranda, bà Veridiana Vieira, chủ tịch Hiệp hội các nhà sưu tập hạt Brazil của Khu định cư Thung lũng Xanh chưa có tầm nhìn đúng về tầm quan trọng của loài đại bàng Harpy. Nhưng sau đó, nhờ Miranda, bà đã bị thuyết phục và để ông dạy những người trong hội cách tìm kiếm tổ đại bàng trên nền rừng và liên lạc với những người khác.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 8

Everton Miranda cùng đồng đội đang giải cứu một con đại bàng bị mắc bẫy. Ảnh: Karine Aigner.

Miranda cũng phát động một chiến dịch quan hệ công chúng để giáo dục mọi người về đại bàng harpy và cố gắng giảm số lượng bị giết có chủ đích. Roberto Stofel, một cựu thợ săn và khai thác gỗ, người làm việc với Miranda với tư cách là một người leo cây chuyên nghiệp cho biết: “Ngày nay mọi người đều nhận ra rằng đại bàng là một điều tích cực cho khu vực, vì vậy mọi người không giết chúng nữa.”

Cơ hội sinh tồn

Tin tốt là người Brazil có thể kiếm tiền mà không cần chặt cây. Theo một số nghiên cứu khoa học, thu thập các loại hạt ở Brazil và nuôi cá mang lại nhiều lợi nhuận và bền vững hơn so với việc chăn nuôi gia súc. Du lịch có thể cung cấp một giải pháp thay thế khả thi khác.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 9

Ông Dokta Rikbaktsa (70 tuổi) đang thắt một chiếc mũ được làm từ lông của loài Harpy. Ảnh: Karine Aigner.

Theo chân nhà sinh vật học bảo tồn loài đại bàng nguy cấp - 10

Dân bản địa Brazil thu nhặt hạt để thu lợi nhuận góp vào công cuộc bảo tồn loài Harpy. Ảnh: Karine Aigner.

Vào tháng 12 năm 2016 Miranda đã liên lạc với Charles Munn, đồng sáng lập và chủ sở hữu của SouthWild, một công ty du lịch sinh thái có trụ sở tại Cuiabá, Brazil, và trong vòng một tháng, họ đã ký hợp đồng. Munn nói: “Rất nhiều nhà khoa học chỉ quan tâm đến nghiên cứu cơ bản chứ không phải áp dụng những phát hiện của họ để tìm kiếm các giải pháp bền vững. Everton khác thường ở chỗ ông ấy cũng thực sự quan tâm đến việc tạo ra các công việc xanh và bảo vệ thiên nhiên.”

Miranda tin rằng Mato Grosso cuối cùng có thể thu hút khoảng 700 người đến xem tổ đại bàng harpy mỗi năm. Điều đó sẽ mang lại lợi nhuận cho công ty của Munn - và cũng để bảo tồn số lượng cá thể đại bàng Harpy. Ông cam kết đảm bảo sự đa dạng sinh học mà chúng địa diện và còn dự định thành lập một viện động vật ăn thịt vào năm tới ở Alta Floresta cho việc nghiên cứu giải pháp thực tế.

Tuệ Huy (Theo National Geographic)

Tin đọc nhiều

Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Sau bão Damrey, Khánh Hòa phát triển lồng nuôi cá di động kiểu Na Uy Mô hình lồng cá này được làm từ vật liệu composite và các...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...